DAVRANIŞ 1 - Open your heart DAVRANIŞ 1

OPEN YOUR HEART SEVGİYİ HAYATTA TUTMAK

Gana'da sevgi, sadece sarılarak ve öpüşerek ifade edilmiyor. Merkezi Accra'da bulunan Akwaaba Music plak şirketinin kurucusu Benjamin Lebrave tarafından sunulan bu yazıda ülkenin güçlü cenaze törenlerinde tarif edildiği gibi, saygı herşeyden daha önemlidir.

Gana'ya taşındıktan kısa bir süre sonra büyük bir cenaze törenine katıldığım günü hatırlıyorum. Vefat eden kişi tanıdığım birinin yakınıydı ve niçin beni davet ettiklerini anlayamamıştım. Törenin yer aldığı eve girmeden önce kendimi bir yabancı gibi hissetmeme rağmen, vakit geçtikçe etrafımda yerlilerin "zorla" olarak tarif ettikleri sevgi, duygu ve üzüntü etkisinin altında kaldım. Başka çarem yoktu. Her yer kalabalıktı; insanların hisleri resmen etrafımı sardı.

Gana'da cenaze törenleri son derece etkilidir: sevgi duyguları kalabalığın renkli kumaş, yüksek müzik, bol dans, sohbet ve kahkahaları arasında dağılır. Cenaze törenleri çok önemlidir. Bütün mahallelerde-hatta her sokakta vefat eden kişinin resmiyle birlikte ölüm ve cenaze haberi asılır. Her haftasonu mutlaka bir cenaze töreninin güçlü ses sistemi kulağınıza gelir. Eğer şansınız varsa, halkın bir araya geldiği ve davul sesleri, şarkılar ve rengarenk kumaşlarla süslü bu büyüleyici törene siz de katılabilirsiniz. Bir cumartesi-Accra'nın deniz kenarındaki kalabalık tarihi merkezinde-Jamestown'nun ana caddesinde yürürken yaldız işlemeli siyah ve kırmızı geleneksel kıyafetli kişilerin uçsuz bucaksız törenine tanık oldum. Düzinelerce delikanlı kafalarında yaldızlı siyah büyük davul taşıyorlardı, arkalarından da tahta bagetlerle davul çalan başkaları geliyordu. Hepsi davulla eşlik edip, tek bir sesle şarkı söylüyordu. Herkes kendini birden cenaze töreninin içinde buldu.

Eğer şansınız varsa, halkın bir araya geldiği ve davul sesleri, şarkılar ve rengarenk kumaşlarla süslü bu büyüleyici törene siz de katılabilirsiniz.

Cenaze törenlerinde herkesin kalbini açması ve hazır olması bekleniyor. Törene katılmak için kasabasına dönüş yapan kişi sayısını hatırlamam imkansız. Bu tür bir yolculuk haftalarca, bazen aylarca sürebiliyor. Ölümün ne zaman kapıyı çalacağı bilinmediği için aile fertleri bu duruma mecburen uyum sağlamak zorunda kalıyorlar. Cena törenlerinin önemli bir yönü boyutudur. Çünki Gana'da bir kişinin ne kadar değerli olduğu cenaze törenine katılan kişi sayısından anlaşılır. Müzisyen ve film yapımcısı Emmanuel Owusu Bonsu, aka Wanlov the Kubolor, bu durumu onaylıyor: "Büyükannem vefat ettiğinde, babam beni arayıp cenaze töreninin 27 Şubat tarihinde olacağını ve bütün dostlarımıza haber vermemi söyledi. Cenaze törenlerinde terk eden kişinin geriye kalan aile fertlerinin hayatını ne şekilde etkilediği ve ne kadar değerli olduğu ortaya çıkar. Katılımcı sayısı çok önemlidir. Dostlarım büyükannemi tanımadılar, fakat gelmeleri ailemize karşı duydukları saygıyı arttırmaya yardımcı oldu.

Cenaze töreni, katılan kişi sayısına bağlı olarak ölünün ne kadar değerli olduğunu ifade etmekle birlikte, insaların bir araya gelmesini sağlıyor. Kurulan bağlantı, ülkenin ve dünyanın her köşesinde yaşayan yakınları olan Gana toplumu için son derece önemlidir.
Üç yıl öncesindeki bir komşumun annesinin cenaze törenini anımsıyorum. 101 yaşında vefat eden bayanın törenine beş nesil katıldı. İnsanlar İngiltere, Almanya, Maryland ve Toronto'dan gelmişlerdi. Bazı kuzenler ilk defa karşılaşıyorlardı, diğerleri yıllar sonra yeniden buluşuyorlardı. Hepsi vefat eden aile ferdine karşı olan sevgi ve ahlaki bağ sayesinde bir araya gelmişti. Yas tutmak yerine, insanlar birbirlerine karşı hissettikleri- ve kendini çok nadiren ifade eden sevgiyi paylaşıyorlardı.

Buluşmada insanlar birbirlerine karşı hissettikleri- ve kendini çok nadiren ifade eden sevgiyi paylaşıyorlardı.

Accra'nın en canlı barı olarak tanılan Osu'daki Republic Bar sahibi Raja Owusu Ansah ile çok ilginç bir sohbetimiz oldu. Raja bir dostumdur ve iki yıl öncesinde annesinin cenaze törenini anımsıyorum. Raja, Hintli bir anne ve Gana'lı bir babanın oğlu olarak Accra'da doğup büyüyen, ve Gana kültürü ve gelenekleri hakkında her zaman derin fakat mesafeli bir yaklaşımı olan bir kişidir. Kendisi benimle anlamlı bir bilgi paylaştı: "Gana'da sevgi verilen saygıyla ifade edilir. Erkek kadın ilişkisine baktığında, aralarindaki saygıyı göreceksin, ve bu duygu sevgiye bağlanır. Sevgini saygıyla ifade edersin."

Raja'nın benimle paylaştığı bu bilgi sayesinde herşey yerine oturdu: cenaze töreninin düzenlemesi saygıyı ve dolayısıyla sevgiyi ifade etmekle ilgilidir. "Cenaze sırasında yayılan sevgi, törenin ehemmiyeti ve derin bir kültür ve gelenek ifadesine bağlıdır. Bunu yapmak masraflıdır ve insan hayattayken saygınlığını göstermek için farklı yollar kullanılır." Bunlardan biri para olabilir, fakat başka araçlar da vardır: tören hazırlığında yardım etmek, içecek getirmek, yemek pişirmek.
Törende yer alan herşey-kişi sayısı, yapılan yardımlar-saygı ve son olarak Gana'lıların ifade ettikleri sevgi şeklidir. Bu gelenekler insanların kalplerini açmaları, önemli duygular hissetmeleri ve birbirleriyle bağlantı kurmalarını sağlayan bir yoldur.

Bu geleneklerin topluma ait olduğunu fark etmemek mümkün değiI, bu nedenle de sevgi bireysel bir seviyede değilde, halk içinde paylaşılıp hissedilir. Dedem yakın bir zamanda vefat ettiğinde, çocukları cenaze töreni düzenlemek istemediler. Bunun yerine gayriresmi bir toplantı yaptık. İlk başta dedemin hayatını ve ölümünü bu şekilde anımsamanın bize gerçek bir yas tutma hissini vermeyeceğinden kortkum. Sonrasında ise Emmanuel ve Raja'nın benimle paylaştıkları benzer duyguları yaşadım. Ailemin birçok Ganalı aileden daha küçük olmasına rağmen, dedem farklı kişilerin hayatını etkileyip onların değişik yerlerden gelip buluşmalarını sağladı.

Gana'dan Los Angeles'se döndüğümde birkaç yıldır görmediğim insanlara rastladım. Buluşma o kadar da karamsar değildi. Aksine çok güldük. Dedem hepimizi bir araya getirmişti, ve bu buluşma vesilesiyle ruhu aramızdaydı. Bu gayriresmi fakat derin karşılaşma işe yaramıştı: Accra'da dedemin yalnız başına vefat ettiğini duyduktan sonra, onun hayatını etkilediği birçok kişiyle bağlantı kurma veya yeniden buluşma fırsatını ve dolayısıyla yas tutup hayatıma devam etme olanağını yakalamıştım.

Emmanuel ninesinin cenaze törenini bizimle paylaşıyor: "Yas tutmak için bir yer ve zaman olmasına rağmen ninemin herkesi bir araya getirdiği mutlu bir buluşmaydı. Düşman olan aile fertleri bile katıldılar. Cenaze töreni, barışma, eğlence ve hayata yeniden başlama boyutları arasında gidip gelinen bir geçittir. Cenaze töreninde büyük bir güç vardır; bir varlığın gitmesiyle yeni bir varlığın gelmesiyle ilgilidir. Birçok bebek cenaze törenlerinden sonra dünyaya gelmiştir.

Gana'da birçok çocuk teyzesi, halaları veya dede-nine tarafından yetiştirilir. Çekirdek aile, sevginin dağıldığı geniş aile kadar önem taşımaz; sevgi sarılmak veya öpüşmekle değilde, saygıyla ifade edilir.
Ölülerin de bu derece saygıyla anılmaları doğaldır. Bunu yerine getirmek için Ganalılar hayatlarını değiştirirler-cenaze törenine hazırlanmak için çocuklar geceleri uykusuz kalırlar, akrabalar borçlanır, geniş aile fertleri-hayatın son ve güçlü kutlaması için okyanusları ve kıtaları aşarlar. Bu fedarkarlıklar vefat eden kişinin bir sürü insana doğru akan sevgisini belirtir ve bağları güçlendirir. Bugün Gana'da ölümün niçin bu kadar önemli olduğunu gerçek anlamıyla fark ediyorum. Sevginin temel taşını oluşturduğundandır.

Benjamin Lebrave çağdaş Afrika müziğinin farklılığını ve modern ruhunu gösteren Akwaaba Music markasını tanıtıyor. DJ ve gazeteci olarak çalışırken, Fader, Thump ve Africa Is A Country için de düzenli olarak katkıda bulunuyor.

Charlie Kwai "It's Nice That's 2016 Ones to Watch" etkinliği için seçilen bir fotoğrafçı. Londra'da yaşıyıp çalışıyor.

Göz Göze
Ray-Ban Clubround tarafından sunulmuştur

Yeni Clubroundları satın al

Bu web sitesi veya site tarafından kullanılan üçüncü taraf araçları, işleyiş için gerekli ve ilgi alanlarınıza göre reklamlar gönderme imkanı dahil olmak üzere tanımlama bilgileri politikasında belirtilen amaçlar için yararlı tanımlama bilgilerini kullanır. Daha fazla bilgi almak ya da bazı veya tüm tanımlama bilgilerine izin vermeyi reddetmek istiyosanız lütfen tanımlama bilgileri politikasına danışın.
Bu banner'ı kapatarak, bu sayfayı kaydırarak, bir bağlantıyı tıklayarak veya herhangi başka bir şekilde gözatmaya devam ederseniz, tanımlama bilgilerinin kullanımını kabul etmiş sayılırsınız.